Bà Rịa - Vũng Tàu không chỉ là cửa ngõ hướng ra biển của vùng Đông Nam bộ, là một trong những đầu mối chính của Đồng bằng sông Cửu Long trong giao lưu thương mại quốc tế, mà còn là cửa ngõ ra biển của hành lang kinh tế phía nam của tiểu vùng sông Mekong mở rộng. Các quy hoạch về phát triển cảng biển từ trước đến nay, cảng biển Bà Rịa - Vũng Tàu luôn được xác định là cảng quốc gia, cửa ngõ quốc tế, không chỉ đảm nhiệm vai trò cửa ngõ hướng ra biển của toàn vùng mà còn hướng tới chức năng trung chuyển quốc tế.

Khu bến cảng chính của cảng biển Bà Rịa - Vũng Tàu hiện nay là khu vực Vũng Tàu - Cái Mép - Thị Vải. Đây là khu vực có vị trí địa lý và điều kiện tự nhiên rất thuận lợi để phát triển cảng. Hầu như toàn bộ các khu bến này nằm trong vịnh Gành Rái và sông Cái Mép - Thị Vải.