VN
CN
RU
JP
KR
Thầy cô giảng miệt mài, học trò ngồi gật gù ghi chép, nhưng rồi thi rớt. Luật sư hướng dẫn tận tâm, tập sự theo chân cả năm, vẫn không viết nổi một bản kiến nghị. Vì sao?
Không phải ai cũng kém cỏi. Cũng không phải ai cũng lười biếng. Nhưng có một NĂNG LỰC đặc biệt - rất hiếm, đó là khả năng ĐÓNG GÓI TRI THỨC (Đ.G.).
Có người rất giỏi, kinh nghiệm dày, tư duy sắc. Nhưng khi cần chia sẻ, họ chỉ biết… làm tiếp. Họ nói nhanh, nói nhiều, nói đúng - nhưng người nghe không hiểu gì. Vì mọi thứ họ biết chỉ tồn tại trong đầu họ, hỗn độn như một nhà kho chưa từng dọn dẹp.
Người biết mà không đóng gói, giống như mang một kho báu đi khắp nơi nhưng không có bản đồ. Muốn người khác hiểu, học và kế thừa, thì tri thức phải được ĐỊNH DANH, HỆ THỐNG, RÓT LẠI thành cấu trúc. Đó là hành trình từ cảm xúc đến lý trí, từ trực giác đến Ý THỨC, từ hỗn độn đến TRÌNH TỰ.
Tôi từng hỏi một LS kỳ cựu: “Anh có thể chỉ cho TS cách viết một bản kiến nghị thuyết phục không?”
Anh ấy bật cười: “Đơn thì cứ viết rồi quen thôi, có gì đâu mà chỉ!”
Nhưng chính cái “có gì đâu” ấy, là lý do khiến người khác không thể học. Vì điều anh ấy làm được là từ bản năng đã luyện đến NGUỘI LỬA. Nhưng chưa bao giờ được Đ.G thành công thức, thành khái niệm, thành hệ phương pháp. Vậy nên người sau nhìn thấy, mà không làm theo được.
Không Đ.G, thì không thể tạo ra người kế thừa.
Vì truyền nghề không phải là “thể hiện mình biết gì”, mà là “tổ chức lại thứ mình biết, để người khác có thể tiếp nhận được”.
Ở bất kỳ nơi làm việc nào, bạn cũng sẽ thấy có người giỏi nhưng đơn độc. Và cũng có những người giỏi ở mức vừa đủ, nhưng để lại cả một thế hệ kế tục. Bởi họ biết chia sẻ, biết xây khung, biết đặt lộ trình. Họ không phô trương năng lực, mà trao đi tri thức đã được đóng gói gọn gàng.
Người học không cần một người thầy biết hết mọi thứ (mà biết thì quá tốt. Kk!). Họ cần một người biết cách diễn đạt ĐIỀU QUAN TRỌNG đúng lúc, đúng cách. Một ánh sáng rõ ràng, không chói, không mơ hồ. Và ánh sáng ấy, chỉ có khi người đi trước học được nghệ thuật Đ.G.T.T:
ĐÓNG những gì mênh mông lại thành khối, GÓI gọn chúng trong ngôn từ, TRAO đi bằng sự đồng cảm.
THỨC tỉnh người nhận và KẾ THỪA bằng niềm tin.
Giống như trong bóng đá. Pele, Maradona là HUYỀN THOẠI sân cỏ, nhưng gần như vô danh trên ghế huấn luyện. Trong khi đó, Mourinho - một cầu thủ xoàng, lại trở thành HLV vĩ đại, bởi ông biết cách đóng gói chiến thuật, tổ chức tư duy, truyền lửa và dẫn dắt đội ngũ.
Vấn đề không nằm ở việc bạn đã từng chơi giỏi đến đâu, mà là bạn có thể dạy người khác chơi giỏi hay không.
Đ.G. không phải là năng khiếu, mà là một kỹ năng cần rèn luyện. Không học cách đóng gói, thì không thể trao lại. Không trao lại được, thì dù bạn biết nhiều đến đâu, tất cả cũng chỉ nằm lại trong bạn.
Tri thức không được chia sẻ, sẽ tắt lịm như ánh sáng cô đơn trong một căn phòng không ai bước tới.
