ĐỐI NHÂN & ĐỐI VIỆC: Triết lý về bản ngã và hành động

ĐỐI NHÂN: Cái tôi là trung tâm của mọi hành động

Người đối nhân là người sống với cái tôi như trung tâm của mọi sự. Trong mọi tình huống, họ hành động không phải vì bản chất của hành động đó mà vì sự tôn vinh cái tôi, bởi trong mắt họ, bản ngã phải luôn được giữ vững, thậm chí được tôn cao. Thế giới đối với người đối nhân không phải là nơi để sống và trải nghiệm, mà là một sân khấu, nơi họ phải chiến thắng và áp đặt. Người đối nhân nhìn mọi mối quan hệ như một bản đồ quyền lực, nơi mỗi hành động đều hướng đến sự chiếm hữu, hơn thua, và tự khẳng định.

Nếu xem xét từ góc độ triết học, người đối nhân là hiện thân của cái mà Nietzsche gọi là "ý chí quyền lực," một lực thúc đẩy họ khẳng định sự tồn tại của mình thông qua việc chinh phục, thao túng. Nhưng chính vì đặt bản ngã lên trên tất cả, người đối nhân luôn bị lôi kéo vào một vòng xoáy vô tận của tham, sân, si. Bản ngã, trong tâm thức họ, là một khối u ngày càng phình to, đến mức che khuất mọi giá trị chân thực và tinh khiết của cuộc sống.

ĐỐI VIỆC: Sự an trú của tâm hồn trong hành động thuần kiết

Người đối việc, ngược lại, sống như một phần của dòng chảy tự nhiên, nơi mọi hành động xuất phát từ nhu cầu của hiện tại, chứ không phải để tô vẽ bản ngã. Họ tìm kiếm sự cân bằng giữa mình và thế giới, nơi cái tôi nhỏ bé được lặng lẽ đặt sang một bên, nhường chỗ cho hành động xuất phát từ sự hiểu biết và chấp nhận.

Từ quan điểm của triết học phương Đông, người đối việc có thể được ví như người hành đạo, người đã nhận thức rõ tính vô ngã của sự tồn tại. Họ thấu hiểu rằng mọi hành động không cần một cái tôi để xác lập, rằng sự hoàn thiện nằm trong chính quá trình hành động, chứ không phải trong việc đạt được kết quả hay sự thừa nhận. Họ là những người không còn bị xao động bởi sự phù phiếm, bởi họ đã tìm thấy sự tự tại trong từng khoảnh khắc, trong từng bước đi.

Đối với người đối việc, thế giới là một bài học lớn, và họ là người học trò lắng nghe từng thông điệp từ cuộc sống. Mỗi hành động là sự thể hiện của một trí tuệ và lòng kiên nhẫn vô tận, một sự giải thoát khỏi những xung đột nội tâm mà người đối nhân vẫn đang mắc kẹt.

Nếu chúng ta nhìn vào sự khác biệt cốt lõi giữa đối nhân và đối việc, chúng ta sẽ nhận ra một điều sâu sắc: đối nhân là hệ quả của bản ngã, trong khi đối việc là biểu hiện của sự vô ngã. Người đối nhân không thể thoát khỏi cái bóng của bản ngã, luôn cảm thấy mình cần được công nhận, cần chiến thắng, cần trở thành người trên tất cả. Đối nhân là một dạng khổ đau tự tạo, một sự truy cầu vô nghĩa của một cái tôi chưa từng tồn tại ở hình thái tuyệt đối.

Người đối việc, mặt khác, đã đạt đến sự vô ngã – nơi cái tôi chỉ là một 

phương tiện, không phải là mục đích. Họ không cần phải chứng minh bất kỳ điều gì, bởi trong sự thấu hiểu bản chất của cuộc sống, họ nhận ra rằng mọi tranh đấu đều là trò chơi hư ảo của bản ngã. Đối việc là một dạng giải thoát, là sự trở về với cái giản đơn, nguyên sơ, và chân thực nhất của sự tồn tại.

Cuộc sống, suy cho cùng, là một chuỗi những lựa chọn. Lựa chọn sống như một người đối nhân hay một người đối việc không chỉ là vấn đề của hành vi, mà là một quyết định về sự tồn tại. Khi chọn đối nhân, chúng ta chọn một con đường đầy tham vọng, nơi cái tôi là ông chủ của mọi thứ. Đó là con đường của những người luôn cảm thấy thiếu thốn, dù có thể họ có trong tay quyền lực, tiền bạc, và sự tôn sùng của xã hội.

Khi chọn đối việc, chúng ta đi trên con đường của người biết sống hòa mình vào dòng chảy của cuộc đời, không cần nắm bắt hay kiểm soát. Đó là con đường của sự đủ đầy từ bên trong, của lòng biết ơn đối với sự đơn giản và chân thực của cuộc sống. Đó cũng là con đường giúp ta thoát khỏi cái vòng xoáy của sự so đo và tham vọng, tìm đến sự an lành trong từng khoảnh khắc.

Từ bản ngã đến chân ngã 

Triết lý của đối nhân và đối việc có thể được xem như hành trình từ bản ngã đến chân ngã. Trong hành trình ấy, đối nhân là giai đoạn đầu tiên khi con người vẫn còn bị bản ngã chi phối, còn đối việc là một bước tiến sâu sắc hơn, khi ta buông bỏ bản ngã và sống trọn vẹn trong hành động. Đây là hành trình để mỗi người tự nhìn lại chính mình, hiểu rõ rằng cái tôi không phải là đích đến cuối cùng mà chỉ là một phương tiện để đạt đến chân ngã – nơi ta không còn tranh đấu mà chỉ còn sự hòa hợp.

Sống một cuộc đời ý nghĩa không phải là cuộc đời có nhiều thành tựu hay sự ngưỡng mộ từ người khác, mà là cuộc đời đạt đến sự tự do nội tại, nơi ta không còn bị cái tôi dẫn dắt. Lựa chọn đối nhân hay đối việc là lựa chọn về bản chất của chính ta, và dù con đường nào cũng có vẻ đẹp riêng, chỉ có con đường đối việc mới thật sự dẫn ta đến sự thanh thản, an nhiên và giải thoát.